Manipulyasiya necə edilir və ya yalan nədir, doğru nədir? - TƏHLİL
29-01-2026 [13:56]
Son günlər Azərbaycan informasiya məkanında Nikol Paşinyanın Ermənistan ordusundakı maaşlarla bağlı açıqlamaları ətrafında süni səs-küy yaradılıb. Sosial şəbəkələrdə belə bir təsəvvür formalaşdırılır ki, guya Paşinyan “erməni əsgərləri azərbaycanlı əsgərlərdən qat-qat çox maaş alır” deyib və bu, artıq bütün ordu üçün keçərlidir. Halbuki bu iddia fakt yox, klassik manipulyasiyadır.
Paşinyan gələcəkdən danışmayıb. O, mövcud iki mexanizmi izah edib. Amma bu mexanizmlər qəsdən ümumiləşdirilərək sanki bütün orduya aid edilmiş kimi təqdim olunur.
Paşinyanın dediyi birinci mexanizm könüllü sertifikasiya sistemidir. Bu sistem çərçivəsində müəyyən testlərdən və peşəkar qiymətləndirmədən keçən hərbi qulluqçuların maaşı artırılır. Paşinyanın sözlərinə görə, sertifikasiyadan keçmiş bəzi sıravi əsgərlər ayda 700 min dram alır ki, bu da təxminən 1850 dollar deməkdir. Zabitlər üçün isə bu məbləğ 1 milyon dramı, yəni təxminən 2650 dolları, 1,5 milyon dramı, yəni 3950 dolları, hətta 2 milyon dramı, yəni 5300 dolları keçə bilər.
Açar məsələ buradadır. Paşinyan “bütün əsgərlər belə maaş alır” demir. O, “sertifikasiyadan keçmiş bəzi hərbçilər” deyir. Bu, normativ maaş yox, stimullaşdırıcı mexanizmdir.
İkinci mexanizm “Defender of the Motherland” (Ana Vətənin müdafiəçisi) proqramıdır. Bu proqram çərçivəsində xüsusi öhdəlik götürən və müəyyən şərtlərlə xidmət edən 19 yaşlı hərbçilərə ayda 500 min ilə 600 min dram arasında maaş verilir. Bu da təxminən 1320–1590 dollar aralığıdır. Bu proqram da kütləvi çağırış sistemi deyil. Məhdud sayda iştirakçını əhatə edən müqavilə əsaslı modeldir.
Manipulyasiya məhz burada başlayır. Sertifikasiyadan keçən azlıq bütün ordu kimi təqdim olunur. Xüsusi proqram çərçivəsində xidmət edənlər adi çağırışçı əsgərlərlə eyniləşdirilir. Mexanizm reallığı ümumi mənzərə kimi satılır.
Azərbaycan oxucusu üçün bunu daha anlaşılan etmək çətin deyil. Azərbaycanda sertifikasiyadan keçən müəllimlər adi müəllimlərdən xeyli yüksək maaş alırlar. Amma bu o demək deyil ki, ölkədə bütün müəllimlər eyni maaşı alır. Sertifikasiya əlavə bacarığı və məsuliyyəti olanlara üstünlük yaradır. Ermənistanda da eyni prinsip tətbiq olunur. Sadəcə müəllimlərə yox, hərbçilərə.
Doğru olan budur ki, Ermənistan ordusunda yüksək maaş alan hərbçilər var. Amma bu, sistemin hamıya şamil edilməsi demək deyil. Yalan olan isə budur ki, bu fakt ümumiləşdirilərək Ermənistan ordusunun bütövlükdə daha yüksək maaşlı olduğu iddia edilir.
Burada məqsəd iqtisadi və ya hərbi müqayisə aparmaq deyil. Məqsəd psixoloji təsirdir. İnsanlara “biz geri qalırıq” hissini aşılamaqdır. İnformasiya müharibəsində ən təsirli silah fakt yox, kontekstdən qoparılmış rəqəmdir.
Və məhz bu cür manipulyasiyalar cəmiyyəti çaşdırır. Tank yox, raket yox, məhz yanlış kontekst bu gün ən təhlükəli silaha çevrilib...
Elbəyi Həsənli. Sürix
SON XƏBƏRLƏR
Əli Əsədov yeni qərar imzalayıb
İranın vitse-prezidenti xalqdan üzr istədi
Bəylər Eyyubovun qardaş oğlu həbsdən buraxılmadı - Məhkəmə prosesi
Masallıda 2 uşaqlı ananın üçəmi də dünyaya gəlib
Regional İdarə rəisi vəzifədən azad olunub
Azərbaycan Milli Hidrogen Strategiyasının tətbiqinə dair İşçi Qrupun iclası keçirilib
Ekspert AHİK rəhbərliyini necə çətin vəziyyətə salıb? - "Birdə-birə niyə belə bir oyuna əl atıldı?"
Torpaq vergisi bəyannaməsi ilə bağlı müddəti dəyişib
“Məndən nə istəyirsiniz?” – Rəqsanə canlı yayımda ağladı (VİDEO)
Manipulyasiya necə edilir və ya yalan nədir, doğru nədir? - TƏHLİL
Əli Əsədov sərəncam imzalayıb
Yasamaldakı qara paltarlı o qadın tutuldu - VİDEO, FOTO
DAHA BİR GENERALA YÜKSƏK VƏZİFƏ VERİLDİ
"TikTok"un vəzifəli şəxsləri gizli qoruma oyunu - Amerikada Tramp qorunur, bizdə isə Prezidenti təhqirə geniş yer açılır
Məktəb direktorunun şagirdi vurması iddiası araşdırılır
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
AFFA klubları cəzalandırdı
Rusiyadda bakalavriat və magistratura ləğv edilir
"Changan"dan şikayətlər artır - Bəs ekspert nə deyir?
Deputat yenə cəza və cərimə tələb edən nazir müavininə qəzəbləndi: "İnsanlar boğaza yığılıblar"
Ordu və polis müvəqqəti prezidenti "Sədaqət andı" içdi - "Komandir əsası" təqdim olundu
"Balkonlardan tullanmayın" - Qapçının qolu ilə pley-offa yüksələn "Benfika"nın Baş məşqçisi kimə replika atdı?
Türklər parçalananda Rusiya böyüyür, birləşəndə kiçilir - Bu, tarix boyu təkrarlanan geosiyasi qanundur (Təhlil)
"Qardaşım vəfat etməyib" - Əhəd Abıyev
Kəmaləddin Heydərov yeni təyinata imza atıb
Etibar Əhmədov vəzifədən azad olunub
Şəmşad Ağa anasının dəfn mərasiminə buraxıldı - QƏRAR
"ABU-nun saxta diplomlu "məzunu" onu Xidmət rəisi təyin etdirdi..." - Jurnalist jurnalistin statusuna elə şərh yazdı ki... (FOTOLAR)
Daha üç nəfər dəm qazından zəhərlənib (Yenilınib)
Məhkəmənin qərarı olmadan axtarış aparılması... - Cinayət-Prosessual Məcəlləsi dəyişir
Maştağada istixanadan oğurluq edənlər saxlanıldı
ZƏNGİLANIN BU KƏNDİNƏ NÖVBƏTİ KÖÇ OLDU
İsrail İran və müttəfiqlərinin hücumuna hazırlaşır
Xameneinin müşaviri müxtəlif dillərdə paylaşım etdi, bir neçə ölkəni hədələdi: "Görünməmiş cavab olacaq"
İran XİN başçısı ABŞ-a "dialoq əli" uzatdı: "Razılaşmaya hazırıq"
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Aİ ilə Azərbaycan arasında mühim məsələlər müzakirə olunub
FED faiz dərəcəsini dəyişmədi
"Azərpoçt”un maşını qəza törətdi