Mehdi Hüseynzadə: tarix, kino və yaddaş üzərindən qurulan diplomatiya
23-03-2026 [18:01]
Avropa mediasında yayılan bir xəbər ilk baxışda mədəniyyət hadisəsi kimi görünə bilər. Lakin diqqətlə baxdıqda bu, daha dərin və çoxqatlı prosesin bir hissəsidir.
Avropanın kino sənayesi üzrə ixtisaslaşmış platforması olan "Film New Europe" yazır ki, Sloveniyanın dövlət yayımçısı RTV Slovenia nümayəndələri Bakıda Mehdi Hüseynzadə haqqında film layihəsini müzakirə ediblər. Bu, təkcə bir film ideyası deyil. Bu, tarix üzərindən qurulan siyasi və mədəni xəttin davamıdır.
Mehdi Hüseynzadə Azərbaycan üçün qəhrəmandır. Amma onun hekayəsi yalnız milli çərçivəyə sığmır. O, II Dünya müharibəsi dövründə Sloveniyada partizan hərəkatında iştirak edib və məhz orada həlak olub. Bu fakt onu Azərbaycanla Avropa arasında simvola çevirir.
Məhz buna görə də onun xatirəsi Sloveniyada qorunur. Nova Gorica yaxınlığında ucaldılan abidə bu yaddaşın konkret ifadəsidir. Bu abidə 2007-ci ildə açılıb və Azərbaycan–Sloveniya münasibətlərində simvolik hadisələrdən biri hesab olunur.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin həmin abidənin açılış mərasimində iştirakı isə bu məsələyə verilən siyasi əhəmiyyətin göstəricisidir. Cənab Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi fikir bu yanaşmanı açıq şəkildə ortaya qoyur: “Mehdi Hüseynzadə təkcə Azərbaycan xalqının deyil, Avropa xalqlarının da azadlığı uğrunda mübarizə aparmış qəhrəmandır.”
Bu cümlə sadə xatırlatma deyil. Bu, siyasi mesajdır. Çünki bu yanaşma ilə Azərbaycan öz tarixini Avropanın ortaq yaddaşına daxil edir. Bu, “bizim qəhrəman” modelindən “ortaq qəhrəman” modelinə keçiddir. Bu prosesin arxasında isə daha incə və bəzən görünməyən detallar dayanır.
Akademik Rəfail Hüseynov – hazırda Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin müavini – şəxsi söhbətlərimizdə dəfələrlə vurğulamışdı ki, İlham Əliyev Mehdi Hüseynzadənin abidəsinin ucaldılması məsələsinə xüsusi diqqət yetirib. Onun sözlərinə görə, Prezident bu layihənin yalnız siyasi yox, hətta texniki və estetik detallarına qədər şəxsən müdaxilə edib. Bu, məsələnin sadəcə protokol səviyyəsində olmadığını göstərir.
RTV Slovenia-nın film layihəsi göstərir ki, Mehdi Hüseynzadə artıq yalnız tarixi fiqur deyil. O, vizual mədəniyyətə daxil olur. Kino vasitəsilə daha geniş auditoriyaya çıxır. Bu isə onun simvolik çəkisini daha da artırır.
Bu kontekstdə bir detal xüsusi diqqət çəkir. Mehdi Hüseynzadənin həyatı artıq sovet dövründə ekranlaşdırılıb. “Uzaq sahillərdə”*filmi 1958-ci ildə çəkilib və Azərbaycan kinosunun kult nümunələrindən birinə çevrilib.
Film təkcə ölkə daxilində deyil, bütün SSRİ məkanında böyük uğur qazanmışdı. Müxtəlif mənbələrə görə, bu filmə on milyonlarla tamaşaçı baxıb. Bu gün də Azərbaycan tamaşaçısı üçün həmin film aktualdır və Mehdi Hüseynzadənin obrazı məhz bu ekran işi vasitəsilə kollektiv yaddaşda yaşayır.
Beləliklə, bir partizan hekayəsi bir neçə mərhələdən keçir: əvvəl tarix olur, sonra kinoya çevrilir
və nəhayət, geopolitik yaddaş elementinə dönür. Bu gün Avropada yeni film layihəsinin müzakirəsi göstərir ki, bu proses davam edir. Tarix burada sadəcə keçmiş deyil. O, bu günün siyasətində istifadə olunan resursdur. Mehdi Hüseynzadə isə bu resursun mərkəzində dayanır.
Elbəyi Həsənli
MİA.AZ
SON XƏBƏRLƏR
Si Cinpin Prezident İlham Əliyevə məktub ünvanlayıb
Ağdaşda 70 yaşlı qadın öldürülüb - Oğlu saxlanılıb (YENİLƏNİB)
İlham Əliyev Şamaxıda - FOTOLAR
Sabah hava proqnozu açıqlandı
İsrail Türkiyəni vuracaqmı? - Cavab Ərdoğandan gəldi
Prezident İlham Əliyev Şahbaz Şərifə məktub göndərib - MƏTN
ABŞ-da sərnişin təyyarəsi yanğınsöndürən maşınla toqquşdu - Çoxlu ölü və yaralı var (FOTOLAR)
Sahibə Qafqarova II İlyanın dəfn mərasimində iştirak edib - FOTOLAR
TRAMP NATO-nu TƏNQİD ETDİ, İRANIN MƏHV EDİLƏCƏYİNİ DEDİ: "Hər şey yaxşı ssenari ilə davam edəcək"
Komitə sədri 37 yaşlı xanımı yüksək vəzifəyə təyin etdi
Əri Bahar Muradovadan yazdı: "Biz bir daha sübut etdik ki..." + FOTO
Saatlıda 50 yaşlı şəxs bıçaqlanıb
PREZİDENTİN AİLƏSİNİ ŞANTAJ EDƏN ŞƏXS SAXLANILDI: o, kimdir? - VİDEO
İran müharibəsi və daralan səmalar - Azərbaycan hava geopolitikasının mərkəzində (TƏHLİL)
Lalə Azərtaşın proqramında təqdim olunan həkimlər...
Moskvadan Bakıya uçan təyyarə quşlarla toqquşub - Göyərtisində kimlər olub? + VİDEO
"Xəbər məni dərindən kədərləndirdi" - Zakir Həsənov
YENİ YAŞ: ATA YOLUNUN LAYİQLİ DAVAMŞISI...
İran prezidenti: "Biz sizinlə münaqişəyə girmək fikrində deyilik”
Kamran Əliyevə ağır itki üz verib
Güclü yağış yağacaq - Xəbərdarlıq
Azərbaycan nefti 123 dollara qalxdı
Azercell Könüllüləri Novruz və Ramazan bayramları münasibətilə xeyriyyə yarmarkası təşkil edib
BU MƏZUNLARA RÜTBƏ VERİLƏCƏK
Qurbanovun bayram belə yadından çıxdı
Rəşad Sadıqov klub rəhbərlərini belə günahlandırdı - Baş məşqçidən cəsarətli sözlər
YENİ NAZİR MÜAVİNİ TƏYİN EDİLDİ
Azərbaycan XİN Tunisi təbrik edib
Ötən gün qanunsuz saxlanılan 15 avtomat, 22 tüfəng aşkarlanıb
Ceyhun Bayramov özbəkistanlı həmkarı ilə Yaxın Şərqdəki təhlükəsizliyi müzakirə edib
Səudiyyə Ərəbistanı: Ərazimizə 41 PUA və 3 raket hücumu keçirilib
İran: Əli Məhəmməd Naini bu səhər öldürülüb
"Mançester Yunayted" "Nyukasl"ın kapitanını heyətinə qatmaq istəyir - 80 milyon avro
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
Şahbaz Şərif: İlham Əliyevlə danışığımda azərbaycanlı qardaş və bacılarımızla həmrəyliyimi təsdiq etdim
Konfrans Liqası: 1/4 finalda oynayacaq komandalar bəlli olub
Avropa Liqası: 1/4 finala yüksələn komandalar bəlli oldu