jpg-1773159347.jpg)
Rusiya olmayan “Rusiya”: Qərb mediasının geosiyasi dili
13-02-2026 [15:16]
ABŞ prezidenti Ceyms Devid Vens nüfuzlu “The Washington Post” qəzetində Azərbaycan və Ermənistana səfəri ilə bağlı dərc olunmuş məqaləsində oxşar bir açıqlama vermişdi: “Vitse-prezident Rusiyanın Cənubi Qafqazına iki günlük səfəri zamanı TRIPP planlarını həvəslə müzakirə etdi...” (Vitse-prezident Rusiyanın Cənubi Körfəzinə iki günlük ekspedisiya zamanı TRIPP planları ilə həvəslə məsləhətləşdi...)
Buradakı əsas problem “Rusiyanın Cənubi Qafqazı” ifadəsidir. Bu, sadəcə coğrafi səhv deyil. Bu, geosiyasi şüursuzluğun göstəricisidir.
Cənubi Qafqaz – Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstandan ibarətdir; region – müstəqil dövlətlərdən ibarətdir. Onların heç biri Rusiyanın ərazisi deyil. Lakin Qrab mediasının dili hələ də bəzən bu yeri Moskvanın “təbii təsir zonası” kimi təqdim edir.
Bu, ilk dəfə deyil. Rusiya mediasında tez-tez rast gəlinən başqa bir ifadə:
1. “Rusiyanın yaxın xaricdə olması”. (Rusiyanın yaxın xarici torpaqları)
Bu termin Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya siyasi diskursunda yaranmışdır. Lakin Qrab mediası da bundan neytral termin kimi istifadə etməyə başlamışdır. Lakin, bəyanatın mahiyyəti Postsovet ölkələrinin rifahını unudur.
"Yaxın kənar" kimin kənarıdır? Niyə Baltikyanı ölkələr, Azərbaycan, Qazaxıstan və digərləri müəyyən dövlətlərə "yaxın" hesab edilməlidir?
Burada dil siyasiləşir.
2. 2020-ci il Qarabağ müharibəsi zamanı "Rus həyəti"
2020-ci ildə bir sıra Qrab analitik məqalələrində aşağıdakı ifadələr yer almışdır: "Türkiyə Rusiyanın həyətində təsirini genişləndirir." (Türkiyə Rusiyanın keçmişində təsirini genişləndirir.) "Həyət" - arxa həyat.
Bu metafora postsovet məkanını Moskvanın mülkü kimi təqdim edir. Sanki Azərbaycan xarici siyasətini müəyyən edərkən "ev sahibi"nin icazəsini almalıdır. Bu, açıq-aydın imperiya terminologiyasıdır.
3. “Keçmiş Rusiya əyaləti”nin (Keçmiş Rusiya əyaləti) Gürcüstanla əlaqəli əraziləri
Müxtəlif Qərb media materiallarında Gürcüstan kimi ifadələrə rast gəlinmişdir: “Gürcüstan, keçmiş Rusiya əyaləti…” (Gürcüstan, keçmiş Rusiya əyaləti…)
Tarixən Gürcüstan Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil idi. Lakin müstəqil dövlətdən danışarkən bu cür ifadələr müasir hökmdarı kölgədə qoyur.
Eyni yanaşma zaman-zaman Azərbaycan üçün də istifadə olunub - “keçmiş Sovet respublikası” kontekstində o, sanki eynidirmiş kimi Moskva ilə eyniləşdirilir.
Problem nədir?
Söhbət sadəcə faktdan getmir.
“Rusiyanın Cənubi Qafqazı” ifadəsi təsadüfi olsa da, düşüncə refleksini göstərir. Rusiya mediasının bir hissəsi üçün Postsovet məkanı yenə də Rusiyanın “təsir dairəsi” kimi kodlaşdırılıb.
Bu, paradoks yaradır: Bir tərəfdən Rusiya Federasiyası Ukraynanın suverenliyini müdafiə edir. Digər tərəfdən, Cənubi Qafqaz onu “Rusiyanın Cənubi Qafqazı” adlandırır.
Təhlükəsizlik selektiv ola bilməz. Əgər Azərbaycan və Gürcüstan müstəqil dövlətlərdirsə, onların coğrafiyası başqa heç bir dövlətin mənsubiyyət nümunəsi ilə təqdim edilə bilməz.
Dil təsadüf deyil. Geosiyasi reallıq əvvəlcə sözlərdə, sonra xəritələrdə dəyişir. Əgər Cənubi Qafqaz hələ də "Rusiyanın Cənubi Qafqazı" kimi təqdim olunursa, onda bəzi dairələr üçün imperiya artıq dağılmayıb, sadəcə adı dəyişdirilib.
Sual budur: Ölkə həqiqətən Postsovet məkanını müstəqil bir bölgə kimi qəbul edirmi, yoxsa hələ də onu Moskvanın kölgəsində görür? Çünki tarix göstərir ki, imperiyalar əvvəlcə xəritədən silinir, lakin sonradan dildən silinir.
Elbəyi Həsənli
mia.az
SON XƏBƏRLƏR
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
ABŞ-ın məşhur nəşri yazır: “İran Pakistan vasitəsiylə Amerika ilə danışıqdan imtina edib” – Daha 3 ölkənin səyləri də nəticə vermir
Türkiyə-Azərbaycan Universitetinin rektoru: "Biz hər bir tələbə üzərində xüsusi həssaslıqla işləyirik" - MÜSAHİBƏ
Nadir şah Əfşardan yadigar qalan "Zindan"... - Deputatın oğlu bu nazirliyin də tenderini qazandı
"Haqqımız, uşaqların alın təri Əliyarın haramı olsun" - “Turan Tovuz”un prezidenti əsəbləşdi (VİDEO)
"Sosial şəbəkələrdə niyə təhqir olunmalıyam? - Elnarə Abdullayeva polisə şikayət edib
İran səmasında Çin istehsalı PUA vuruldu – Rəsmi Tehran iki müsəlman ölkəsindən izahat istədi
Veysəloğlu Şirkətlər Qrupunun dəstəyi ilə Aprel döyüşlərinin 10-cu ildönümünə həsr edilən “Zəfər Yolu” layihəsinin təqdimatı keçirilib - FOTOLAR
Güləş Federasiyasında qalmaqal - iki nəfər istefaya göndərildi
Kəmaləddin Heydərovun oğluna satılan zavodla bağlı 12 milyon manatlıq qalmaqal - Taleh Heydərov şirkət rəhbəri ilə məhkəmədə razılaşıb? (Yenilənib)
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 3 günlük məzənnəni açıqladı
Əli Nağıyev: "Azərbaycan əleyhinə yönələn kəşfiyyat-pozuculuq və..." - DTX-də tədbir keçirilib (VİDEO)
PREZİDENT BU ŞƏXSLƏRİ TƏLTİF ETDİ - Sərəncam + SİYAHI
Sabahdan yağış güclənəcək - Xəbərdarlıq
Əli Kərimlinin mühafizəçisinə hökm oxundu - Məhkəmə prosesi
GÜLMƏŞƏKƏR - Kəbutər Hakverdinin hekayəsi
Yaşayış sahəsindən istifadə və... - Ali Məhkəmədən əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyatı ilə bağlı MÜHİM İZAHAT
"e-Sosial" tətbiqi fəaliyyətini tam olaraq dayandıracaq
Makron ABŞ və Çinə "sataşdı": “Məqsədimiz iki dominant gücün vəssal dövlətləri olmamaqdır”
Bəs FİF nə oldu, AFFA? - AFFA yığışdı, amma... - Rövşən Nəcəf Mia.az-ın suallarını cavablandırıb
Bəhreyn İranın hücumu ilə bağlı son məlumatı açıqlayıb
DÇ-2026: FİFA 727 milyon dollar mükafat fondu ayırdı
İran ordusu quru əməliyyatına hazırlaşıb: “Gözləyirik, sizə elə dərs verəcəyik ki..." - Amerika əsgərlərinə fəlakət yaşadacağıq”
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
Nazirlikdə dəyişiklik - Media və kommunikasiya şöbəsi ləğv edildi, yeni sektor yaradıldı (Yenilənib)
AFFA hesabat verib - VİDEO (YENİLƏNİB)
"Bu, ədalətdir, bu, insan ləyaqətidir" - Hikmət Hacıyev
Nizami Kino Mərkəzinin binasına zərər vuranlar saxlanıldı - Açıqlama + FOTO (YENİLƏNİB)
İran ABŞ-ın daha bir bazasını vurdu: "Mühəndis və pilotlar..."
BU YOL PULLU OLDU - Əli Əsədov qərar imzaladı, məbləğ müəyyənləşdi
"ASCO Arena" mayda təmirə bağlanacaq - "Yerli futbolçulara keyfiyyətlərini artırmaq üçün yeni imkanlar yaradılmalıdır"
İsrail Livanın cənubunda əməliyyatı genişləndirib
Qurban Qurbanov küsüb?
Tramp İranda növbəti hədəfi açıqladı: “Geri qalanlar…"
Yaxın Şərq: Amerika erası zəifləyir, Türkiyə yüksəlir - Azərbaycan üçün strateji nəticə... (TƏHLİL)
Marneulidə bir həftə əvvəl toyu olan oğlan öldürüldü
ABŞ-ın F-35 qırıcısı vurulub – Iran səmasında