“Azəri” sözü niyə problem deyil, problemdir deyənlərə cavab... - TƏHLİL
23-01-2026 [14:57]
Azərbaycanda “Azəri” sözü ətrafında yenidən mübahisə açılıb. Milli Məclisin İnsan hüquqları komitəsində deputat Səyyad Aran “Azəriqaz” adına etiraz edib və iddia edib ki, “Azəri” sözü bizə aid deyil, guya İranda yaşayan ayrıca bir etnik qrupu ifadə edir. Bu arqumentlə “Azəri” sözündən imtina təklif olunur.
Eyni iclasda deputat Hikmət Babaoğlu bu yanaşmaya açıq etiraz edib və çox vacib bir həqiqəti xatırladıb: İranda “Azəri” adlı ayrıca, fars köklü etnik qrup yoxdur. Öz tərəfimdən onu da deyim ki, “Azəri”nin guya İranda fars mənşəli ayrıca etnik qrup olması iddiası elmi və etnoqrafik faktlara söykənmir. Bu, illərdir dövriyyədə gəzən, amma heç bir ciddi akademik mənbədə təsdiqlənməyən bir mifdir. Orada yaşayan “azərilər” Hikmət bəyin dediyi kimi, elə bizik-yəni azərbaycanlı türklər.
Bu detal önəmlidir. Çünki məsələ təkcə termin yox, kimlik siyasətidir. Və diqqət edin: bu mübahisə iqtidar partiyasının – YAP-ın – daxilində gedir. Yəni mövzu birmənalı deyil, “rəsmi həqiqət” yoxdur.
Mənim bu müzakirəyə münasibətim şəxsi təcrübədən də keçir. Yazılarımın birində “azəri” sözünü işlətdiyim üçün bir dostum – hörmətli professor – məhz Səyyad Aranın arqumentinə söykənərək mənə etiraz etdi. Yəni bu fikir artıq təkcə parlamentdə yox, intellektual çevrələrdə də dövr edir.
Mən bu etiraza qatılmıram.
Birincisi, “Azəri” sözü “Azərbaycan” sözünün kökündür. Bu məntiqlə gediriksə, onda “Azərbaycan” sözünün özünü də şübhə altına almalıyıq. Bu isə absurddur.
İkincisi, “azərbaycanlı” anlayışı bizi birləşdirir. Biz Ermənistan kimi monoetnik dövlət deyilik. Bu ölkədə talış da var, ləzgi də var, avar da var, yəhudi də var. “Türk” etnik kimlikdir, “azərbaycanlı” isə siyasi-milli kimlikdir. Dövlət dili, vətəndaşlıq və ortaq taleyin adı “azərbaycanlı”dır. Bizi birləşdirən anlayışdan imtina etmək siyasi baxımdan yolverilməz və təhlükəlidir.
Üçüncüsü və ən vacibi:
Tarix göstərir ki, sözlər mənşəyinə görə yox, yüklənən məna ilə yaşayır.
Baxın, “Turan” sözü fars mənşəlidir. Bunu hər kəs bilir. Amma bu gün fars ideoloji düşüncəsi bu sözdən işıqdan qorxan yarasa kimi qorxur. Niyə? Çünki türklər bu sözə elə bir məna, elə bir siyasi və mədəni əzəmət yükləyiblər ki, artıq söz onların nəzarətindən çıxıb.
Deməli, problem sözün haradan gəlməsi deyil.
Problem sözün kimə xidmət etməsidir.
Eyni yanaşma “Azəri” sözünə də tətbiq olunmalıdır. Bu sözü ya komplekslə kənara atacağıq, ya da ona elə bir məna, elə bir siyasi çəkı verəcəyik ki, heç kim onu ora-bura yozmağa cəsarət etməyəcək.
Sözlərdən qaçmaq yox, sözləri özümüzünküləşdirmək lazımdır.
“Azəri” sözü bizimdir. “Azərbaycanlı” sözü bizi birləşdirir. Bunlardan imtina etmək doğru deyil, özümüzə və öz sözümüzə inanmalıyıq...
Elbəyi Həsənli. Sürix
MİA.AZ
SON XƏBƏRLƏR
Orban: Macarıstan ABŞ-nin sülh təşəbbüslərini dəstəkləyəcək
Putin mayın sonunda Qazaxıstana dövlət səfəri edəcək
Okan Buruk: "Bizi çətin matç gözləyir"
Bertuğ Yıldırım əməliyyat olunub
Vuçiç: İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri xalqlarımız üçün yeni əməkdaşlıq və rifah imkanları açır
"Mançester Siti" Morqan Qibbs- Uaytı heyətinə qatmaq istəyir
Okan Buruk "Yuventus"a qarşı start heyəti müəyyənləşdirir
Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri başa çatıb
TƏBİB sədri Vüqar Qurbanov vəzifəsindən azad edildi
"Amedspor" baş məşqçi Sinan Kaloğlu ilə yollarını ayırdı
Bakıda binada yanğın olub, sakinlər təxliyə edilib
""Bank Respublika"dan uzaq durun!" - Müştəri problemlə üzləşib
Taliban tərəfini seçdi: "Əgər ABŞ İrana hücum etsə...."
Vüqar Məmmədovun şikayətinə "yox" deyildi
İcra başçısı köməkçisi ilə baş memarı vəzifədən azad etdi
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
Nazirlik YAP-dan ofis icarəyə götürüb
"Təhsil haqqında" qanuna yenə dəyişiklik olunacaq
Ruben Vardanyanın məhkəməsi: nə vaxt keçiriləcək? - AÇIQLAMA
QARABAĞA BU ƏRAZİLƏRƏ NÖVBƏTİ KÖÇ OLDU
"Elə bіlіrsіnіz kі, böуük mağazalar düz işləyir?" - iPONE telefonlarının saxtası bazara dolub? (FOTO)
Pul nişanlarının dəyişdirilməsi, yubiley və xatirə pul nişanlarının satışı... - Mərkəzi Bank qərar verdi
Onlar imtahan verəcək
PAKİSTAN BU ÖLKƏYƏ NÜVƏ SİLAHI VERİB? - İran kəşfiyyatı elə iddia irəli sürdü ki...
İlham Əliyev Litva prezidentinə məktub ünvanlayıb - MƏTN
XARİCDƏ TƏHSİL PROQRAMI: şərtlər açıqlandı - DETALLAR
Tel-Əvivdə və Qüdsdə Azərbaycan-İsrail kinematoqrafçılarını birgə filmi təqdim olundu - FOTOLAR
Qazaxıstanda yeni konstitusiya: 11 fəsil və 95 maddədən ibarət ali qanun... - 40 yaşa qədər heç kim prezident ola bilməz!
Qocaman YAP-çı: "Bilmək lazımdır ki, hansı həddə kimi bu qudurub”
Tələbələr dəm qazından zəhərlənib
Sergen Yalçın: "O, yavaş-yavaş komandaya sahib çıxmağa başlayıb"
Astarada iki nəfər 64 kiloqram narkotiklə saxlanılıb
Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb
Rusiya Ukraynada daha 12 qəsəbəni işğal edib: "Bu, 200 km-dən çox torpaq deməkdir..."
Hikmət Hacıyev video paylaşdı: "Belqrad bu gecə"
İsrail Livan-Suriya sərhədinə zərbə endirib - Ölənlər var
NATO ölkəsi ABŞ-a meydan oxudu - "Bunu ilk dəfə söyləyirəm: iPhone kimi, F-35-lərin də proqram təminatını sındırarıq"
Türkiyədə futbolçu və məşqçilər əlbəyaxa davaya girdi: bir futbolçu xəstəxanalıq oldu
ƏDƏBİ ELİTANIN İFLASI və ya tarixi imtahandan sinifdə qalanlar...