ABŞ bölgəyə qayıtmır, oyunu yenidən qurur - TƏHLİL
24-01-2026 [12:34]
Qazaxıstan və Özbəkistanın Donald Trampın təşəbbüsü ilə yaradılan “Sülh Şurası”na təsisçi kimi daxil olması, Azərbaycan və Ermənistanın da eyni platformada yer alması təsadüf deyil. Bu, nə diplomatik jestdir, nə də humanitar romantika. Bu, ABŞ-ın Cənubi Qafqaz və Türküstanı eyni strateji paket kimi oxumağa başladığının açıq siqnalıdır.
Bu gün əsas sual “ABŞ bölgəyə diqqət ayırırmı?” deyil.
Sual budur: ABŞ bölgədə təsirini hansı üsulla artırır?
Cavab sadədir: tankla yox, platforma ilə; baza ilə yox, koordinasiya ilə; ultimatumla yox, normallaşma dili ilə.
“Sülh Şurası” hüquqi baxımdan zəif ola bilər. Amma geopolitikada institutlar həmişə kağız üzərində zəif başlayır. Güclü olan niyyət və ardıcıllıqdır. Vaşinqton artıq anlayıb ki, Rusiya köhnə imperiya refleksləri ilə, İran isə ideoloji isterika ilə bu bölgəni saxlaya bilməz. Çin isə iqtisadi təsir qurur, amma təhlükəsizlik yükünü daşımaq istəmir. Bu boşluqda ABŞ yeni rol biçir: arxitekt rolunu.
Azərbaycan bu arxitekturanın mərkəzindədir. Çünki Bakı təkcə Cənubi Qafqazın yox, Türküstan–Anadolu xəttinin də kilid nöqtəsidir. Enerji, tranzit, təhlükəsizlik və normallaşma eyni anda burada kəsişir. ABŞ bunu görür. İran da görür və məhz buna görə əsəblər bu qədər gərgindir.
Tehranın yüksək səviyyəli rəsmisinin “dəhliz Trampın muzdlu qüvvələri üçün qəbiristanlıq olacaq” deməsi diplomatik mövqe deyil. Bu, panikanın etirafıdır. Çünki İran anlayır: ABŞ-Azərbaycan yaxınlaşması tək başına təhlükə deyil; Türkiyə, Türküstan və Qərb koordinasiyası ilə birlikdə təhlükəlidir.
Əsas məsələ Cənubi Azərbaycandır. Bu mövzu illərdir susdurulub, ya da folklor səviyyəsinə endirilib. Amma indi vəziyyət dəyişir. ABŞ bu mövzunu açıq şəkildə qaldırmır, amma onu təcriddən çıxarır. Geopolitikada bəzən ən böyük dəyişiklik səssiz olur.
Bu, Cənubi Azərbaycan üçün sabah müstəqillik demək deyil. Bu, bayraq dəyişimi də deyil. Amma bu, xaos zamanı tam sahibsiz qalmamaq deməkdir. İran post-Xamneyi dövrə girərsə, parçalanma və ya dərin böhran yaşanarsa, Cənubi Azərbaycan ilk dəfə olaraq beynəlxalq gündəmdə “kor zona” olmayacaq.
ABŞ-ın Almaniya nümunəsində etdiyi də buydu: əvvəl platforma, sonra institut, daha sonra struktur dəyişimi. Burada da eyni mexanizm işə düşə bilər-fərqli coğrafiyada, fərqli sürətlə, amma eyni məntiqlə.
Bu proses nə Qərbin xeyirxahlığıdır, nə də romantik demokratiya ixracı. Bu, soyuq güc hesabıdır. ABŞ bölgədə qayıtmır, ABŞ bölgədə oyunun qaydasını dəyişir.
Ən vacib nəticə isə budur: bu dəfə oyun təkcə Tehran və Moskva arasında getmir. Bakı masadadır. Ankara yanındadır. Türküstan oyundadır. Bu, köhnə imperiyalar üçün pis xəbərdir.
Və geopolitikada pis xəbərlər adətən gec-tez gerçəyə çevrilir.
Elbəyi Həsənli. Sürix
MİA.AZ
SON XƏBƏRLƏR
İsrail Qəzzanı vurub - On iki fələstinli öldürüldü
Xarici İşlər Nazirliyi açıqlama yaydı
Düşünürəm: Ağıllı insan başqalarının təcrübəsindən də dərs alır - VAHİD TAĞIYEV YAZIR
"Kəpəz"lə "Turan Tovuz" heç-heçyə razılaşıb
Ruhi Əliyevanın 10 manatlıq holdinqi... - 5336 manat borcu var
11-ci siniflər buraxılış imtahanı verdi - Açıqlama
Sabahın hava proqnozu açıqlandı
Müctəba Xamenei Moskvaya aparılıb
Ramazanın 25-ci gününün duası: imsak və iftar vaxtı
XIII Qlobal Bakı Forumu başa çatıb (Yenilənib)
Azercell xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün maarifləndirici təşəbbüs həyata keçirdi - FOTOLAR
"Sabah" "İmişli"ni darmadağın edib
"Azərişıq" ASC-nin sədri yenidən federasiya prezidenti seçildi
"Bu format çərçivəsində əməkdaşlıq üçün mühüm imkanlar mövcuddur" - Hikmət Hacıyev Aİ rəsmisi ilə görüşüb
Sabah hava necə olacaq? - Proqnoz
"AzerGold"da növbəti təyinat oldu
Prorektor müşavir təyin edildi
Azərbaycan nefti 109 dollara satılır - 3.5 dollar da qalxdı
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Türkiyədə daha bir baş məşqçi istefa verdi
Pakistan və Əfqanıstan arasında toqquşma: 44 post ələ keçirilib
600-dən çox sahibkarın iştirak etdiyi tədbirdə Veysəloğlu Şirkətlər Qrupu mükafatlandırılıb - FOTO
BİR HƏFTƏYƏ MÜHARİBƏ BİTİR? - "ABŞ İsrailə konkret vaxt qoyub"
Müğənni Manaf Ağayevin oğlu həbs edilib - Təfərrüat (YENİLƏNİB)
Azərbaycan və Türkiyə XİN başçıları telefonda danışdı
Müğənni yeni imicdə: sevənləri tanıya bilmədi - FOTOLAR
Ramazanın 24-cü gününün duası: imsak və iftar vaxtı
Livan prezidenti: "Biz İsraillə danışıqlara hazırıq, amma..."
Milli Məclisin növbəti iclası: hansı qanunlara dəyişiklik olunacaq?
Prezident İlham Əliyev daha bir qanunu təsdiqlədi - Dəyişiklik
XIII Qlobal Bakı Forumunun ikinci günü başlayıb (Yenilənib)
BU QANUNU POZANLAR 5 MİN MANATADƏK CƏRİMƏLƏNƏCƏK - Prezident yeni qanunu təsdiqlədi
Novruz bayramında neçə gün iş olmayacaq? - QƏRAR
TƏBİB-in eks-rəhbəri ilə bağlı sensasion iddialar - Xaricdəki jurnalistə gizli məlumatları kim ötürürmüş?
İran raketləri və NATO qalxanı: Türkiyənin üzləşdiyi yeni təhlükəsizlik sınağı (TƏHLİL)
Sabiq icra başçısının şikayətinə "yox" deyildi
Aİ-dən ABŞ-a etiraz - Rusiya nefti ilə bağlı narazılıq yaranıb
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank 3 günlük məzənnəni açıqladı
İlber Ortaylı vəfat edib
BAEA rəbəri Moskvaya getdi, həmkarı ilə görüşdü - "İranın nüvə silahı hazırladığına dair heç bir dəlil görmədik"
Əli Əsədov Milli Məclisdə hesabat verdi (YENİLƏNİB)
ABŞ lideri İranı hədələdi: "Gələn həftə daha sərt vuracağıq"
BMT-nin Baş katibi Beyrutda: "Livan xalqı müharibəyə sürüklənir"
ABŞ təyyarəsi İraqda qəzaya uğrayıb - 4 nəfər ölüb
Süni intellektlə qadınları şantajda şübhəli bilinən şəxs həbs olunub
TFF "Qalatasaray"ın futbolçusunu cəzalandırdı - 2 oyunluq