ABŞ bölgəyə qayıtmır, oyunu yenidən qurur - TƏHLİL
SİYASƏT
24.01.2026, 12:34
Qazaxıstan və Özbəkistanın Donald Trampın təşəbbüsü ilə yaradılan “Sülh Şurası”na təsisçi kimi daxil olması, Azərbaycan və Ermənistanın da eyni platformada yer alması təsadüf deyil. Bu, nə diplomatik jestdir, nə də humanitar romantika. Bu, ABŞ-ın Cənubi Qafqaz və Türküstanı eyni strateji paket kimi oxumağa başladığının açıq siqnalıdır.
Bu gün əsas sual “ABŞ bölgəyə diqqət ayırırmı?” deyil.
Sual budur: ABŞ bölgədə təsirini hansı üsulla artırır?
Cavab sadədir: tankla yox, platforma ilə; baza ilə yox, koordinasiya ilə; ultimatumla yox, normallaşma dili ilə.
“Sülh Şurası” hüquqi baxımdan zəif ola bilər. Amma geopolitikada institutlar həmişə kağız üzərində zəif başlayır. Güclü olan niyyət və ardıcıllıqdır. Vaşinqton artıq anlayıb ki, Rusiya köhnə imperiya refleksləri ilə, İran isə ideoloji isterika ilə bu bölgəni saxlaya bilməz. Çin isə iqtisadi təsir qurur, amma təhlükəsizlik yükünü daşımaq istəmir. Bu boşluqda ABŞ yeni rol biçir: arxitekt rolunu.
Azərbaycan bu arxitekturanın mərkəzindədir. Çünki Bakı təkcə Cənubi Qafqazın yox, Türküstan–Anadolu xəttinin də kilid nöqtəsidir. Enerji, tranzit, təhlükəsizlik və normallaşma eyni anda burada kəsişir. ABŞ bunu görür. İran da görür və məhz buna görə əsəblər bu qədər gərgindir.
Tehranın yüksək səviyyəli rəsmisinin “dəhliz Trampın muzdlu qüvvələri üçün qəbiristanlıq olacaq” deməsi diplomatik mövqe deyil. Bu, panikanın etirafıdır. Çünki İran anlayır: ABŞ-Azərbaycan yaxınlaşması tək başına təhlükə deyil; Türkiyə, Türküstan və Qərb koordinasiyası ilə birlikdə təhlükəlidir.
Əsas məsələ Cənubi Azərbaycandır. Bu mövzu illərdir susdurulub, ya da folklor səviyyəsinə endirilib. Amma indi vəziyyət dəyişir. ABŞ bu mövzunu açıq şəkildə qaldırmır, amma onu təcriddən çıxarır. Geopolitikada bəzən ən böyük dəyişiklik səssiz olur.
Bu, Cənubi Azərbaycan üçün sabah müstəqillik demək deyil. Bu, bayraq dəyişimi də deyil. Amma bu, xaos zamanı tam sahibsiz qalmamaq deməkdir. İran post-Xamneyi dövrə girərsə, parçalanma və ya dərin böhran yaşanarsa, Cənubi Azərbaycan ilk dəfə olaraq beynəlxalq gündəmdə “kor zona” olmayacaq.
ABŞ-ın Almaniya nümunəsində etdiyi də buydu: əvvəl platforma, sonra institut, daha sonra struktur dəyişimi. Burada da eyni mexanizm işə düşə bilər-fərqli coğrafiyada, fərqli sürətlə, amma eyni məntiqlə.
Bu proses nə Qərbin xeyirxahlığıdır, nə də romantik demokratiya ixracı. Bu, soyuq güc hesabıdır. ABŞ bölgədə qayıtmır, ABŞ bölgədə oyunun qaydasını dəyişir.
Ən vacib nəticə isə budur: bu dəfə oyun təkcə Tehran və Moskva arasında getmir. Bakı masadadır. Ankara yanındadır. Türküstan oyundadır. Bu, köhnə imperiyalar üçün pis xəbərdir.
Və geopolitikada pis xəbərlər adətən gec-tez gerçəyə çevrilir.
Elbəyi Həsənli. Sürix
MİA.AZ
Dİgər xəbərlər
SON XƏBƏRLƏR
-
ABŞ Senatından Trampa dəstək – Layihə yenə rədd edildi
Bugün, 00:18 DÜNYA
-
Türkiyədə məktəbi qana bulayan şagirdin videosu yayıldı: anormal hərəkətlər… - VİDEO
Bugün, 00:08 DÜNYA
-
“ÇİN ÇİNDİR, BİR GÜN ONLAR, SABAH BİZ...” – Tramp Pekinə səfərə hazırlaşdığını və "orada məni qucaqlayacaqlar” dedi
Bugün, 00:02 GÜNDƏM
-
Bu gün sizi nə gözləyir? - BÜRCLƏR
Bugün, 00:00 MƏDƏNİYYƏT
-
ABŞ-da azərbaycanlı həbs olunub
15.04.2026, 23:52 CƏMİYYƏT
-
"Akinak" tarixi bədii filminin premyerası keçirilib
15.04.2026, 21:59 MƏDƏNİYYƏT
-
Ərdoğan Kanadanın Baş naziri ilə telefonda müzakirə aparıb
15.04.2026, 21:49 DÜNYA
-
Yasamalda yanğın olub - VİDEO (Yenilənib)
15.04.2026, 19:53 CƏMİYYƏT
-
Rəsmi Bakı Türkiyəyə başsağlığı verdi: "Hadisə bizi dərindən kədərləndirdi"
15.04.2026, 19:39 GÜNDƏM
-
Qazaxıstan Ədalət Akademiyasının rektoru Azərbaycan Ali Məhkəməsində olub
15.04.2026, 19:21 CƏMİYYƏT
-
Türkiyədə daha bir liseyə silahlı hücum olunub - 8 şagird, 1 müəllim ölüb, 16 yaralı var (Yenilənib)
15.04.2026, 18:56 KRİMİNAL
-
Gecə klubunda tutulan keçmiş hakim: “Görüntülərim seksual xarakterli deyil” - FOTO
15.04.2026, 18:09 ŞOU-BİZNES
-
771 minlik qalmaqal - İradə Aşumova ilə tələbəsi Baş İdarənin sabiq rəisinin məhkəməsinə məcburi gətirildi
15.04.2026, 18:04 KRİMİNAL
-
Azərbaycan və Rumıniya XİN başçıları arasında telefon danışığı olub
15.04.2026, 17:47 SİYASƏT
-
Onların maaşı artdı - Baş nazirdən qərar
15.04.2026, 17:40 İQTİSADİYYAT
-
Emin Ağalarova 55,08 hektar su fondu torpaq sahəsi ayrıldı - Əli Əsədov qərar verdi
15.04.2026, 17:32 CƏMİYYƏT
-
Tahir Budaqovla bağlı daha bir qərar verildi
15.04.2026, 17:27 GÜNDƏM
-
Azercell-in dəstəyi ilə “StartHer Quba” layihəsinə start verildi - FOTOLAR
15.04.2026, 17:17 CƏMİYYƏT
-
Pakistan rəsmiləri Tehrana gedir – İran XİN açıqladı
15.04.2026, 17:05 DÜNYA
-
Həbsdə olan keçmiş partiya sədri yeni vəkillə müqavilə imzaladı
15.04.2026, 17:02 SİYASƏT
-
Dollar neçəyə olacaq? - Mərkəzi Bank yeni məzənnəni açıqladı
15.04.2026, 17:00 İQTİSADİYYAT
-
Dövlət Agentliyinə yeni rəis təyin edilib
15.04.2026, 16:59 GÜNDƏM
-
Regional Təhsil İdarələrində müavin təyinatları oldu
15.04.2026, 16:54 CƏMİYYƏT
-
Gömrükdə iki rəis təyinatı oldu - Mətbuat katibi sualdan niyə yayınır ki?
15.04.2026, 16:41 GÜNDƏM
-
"Hərbi xidmətkeçmə haqqında" Əsasnamə dəyişdi - Prezident təsdiqlədi
15.04.2026, 16:30 GÜNDƏM
-
Paşinyan Azərbaycandan alınan neftdən danışdı: "Niyə 8 il?"
15.04.2026, 16:13 SİYASƏT
-
RUSİYA GERİ ÇƏKİLDİ - Azərbaycana kompensasiya ödəniləcək
15.04.2026, 16:02 GÜNDƏM
-
DİM yeni imtahanlar barədə açıqlama yaydı
15.04.2026, 15:42 GÜNDƏM
-
Prezident İlham Əliyev yeni qanunu imzalayıb
15.04.2026, 15:28 GÜNDƏM
-
Azərbaycan və İsveçrə XİN-ləri arasında siyasi məsləhətləşmələr keçirilib
15.04.2026, 15:18 SİYASƏT
-
"Azərbaycanı Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və logistika qovşağıdır"
15.04.2026, 15:12 SİYASƏT
-
İran gəmiləri Hörmüz boğazından keçib
15.04.2026, 15:01 GÜNDƏM
-
Mərkəzi Bank bu şirkətləri cərimələdi
15.04.2026, 14:45 İQTİSADİYYAT
-
"Müddəti bitmiş məhsul vitrində saxlanılıb - "Tamstore"dan şikayət + AÇIQLAMA
15.04.2026, 14:35 İQTİSADİYYAT