Əgər məndən soruşsaydılar ki, bugünkü ədəbiyyatşünaslıq elmində və ədəbi tənqiddə çatışmayan ən başlıca cəhət nədir, düşünmədən deyərdim: ümumiləşdirmə. Düzdür, ortaya qoyulan ədəbi məhsullar haqqında mütəmadi olaraq qəzet və jurnal səhifələrində müxtəlif səpkili yazılar dərc edilir. Amma təəssüflər olsun ki, həmin yazıların əksəriyyətinin meydana gəlməsində proteksiya və təmənna "işartıları" açıq-aydın hiss olunur. Ona görə də son dövrün ədəbi tənqidi daha çox mədhiyyəyə, tamada sağlığına bənzəyir və beləliklə də bu "münbit" zəmində ədəbi məddahlıq intişar tapır.
Mən bir dəfə demişdim, yenə təkrar etməyə məcburam: böyük ədəbiyyat əsnəməyə başlayanda "böyük tamadalar" meydana gəlir.
Bütün bunlarla yanaşı, tam bədgüman olmağa da dəyməz. Çünki hələ vicdanlı, obyektiv tənqidin və tənqidçilər nəslinin kökü tam kəsilməyib.

Bilmirəm yaponlarla bizim dil qohumluğumuz var ya yox, amma onu dəqiq bilirəm ki, «yapon» sözü «yap», daha doğrusu, «yapmaq» sözündən yaranıb. «Yapmaq» sözündən təkcə «yapon» deyil, bir sıra başqa dürlü sözlər də yaranıb ki, buna da misal ola bilər «yapışqan», «yapalaq», «yaprıxmaq» və sair.

Hərənin bir işi, bir peşəsi, bir sənəti olur. Necə deyərlər, hərə pulu bir şeydən çıxarır. Mənim dostlarım çoxdur; onlarn hərəsi bir sahədə çalışıb özlərinə, öz ailələrinə birtəhər çörəkpulu qazanırlar. Dostlarımın arasında çox oricinal bir sahədə işlyib böyük nüfuz qazananı da var. Nüfuz varsa, deməli pul da olmalıdır.

MONOHEKAYƏ

Mən hər səhər işə avtobusla gedirəm, elə işdən də avtobusla qayıdıram. Başqa avtobusları deyə bilmərəm, amma “mənim avtobusum”un özəllikləri çoxdur. Belə ki, o, əvvəlcə “avtobus-kənd” idi. Nə təəccüblənin, nə də gülün

Hərəmizə bir kompüter veriblər. İş yerində işsizlikdən darıxanda keçirik monitorun arxasına. Başlayırıq özümüz üçün müxtəlif "oyunlar" oynamağa. Mənim kompüterim internetə qoşulub. Boş vaxtım olan kimi kompüterə "girib" azarımı "öldürürəm".
Əgər xəbəriniz varsa, kompüterdə, yəni internetdə, "tanışlıq" xidməti fəaliyyət göstərir. Mən həmin xidmət növünü xoşlayıram. Daha doğrusu, əvvəllər xoşlayırdım. Ќə üçün məhz "əvvəllər?"- bir azdan bu suala müfəssəl cavab ala biləcəksiniz...

Yaz qapının ağzına gəlib çatmışdı. Quş dimdiyi kimi açılmış tumurjuqlar elə bil ki, Günəşə, istiyə susamışdı. Həyətdə yazın bir parçası- qol-budağı budanmış çinarın yarpaqları göyərməkdə idi. Düz qapının ağzında idi yaz. Amma o, utanajaq qonağı xatırladırdı: sanki qapıdan içəri girməyə üzü gəlmirdi.

Son zamanlar nəinki mətbuat səhifələrində, hətta ciddi elmi-tədqiqat məcmuələrində belə, elmə heç bir dəxli olmayan, cəfəng, psevdoelmi, uydurma "araşdırmaların" nəşrinə gen-bol yer verilir, azməlumatlı oxucunu hər addımda çaş-baş salan "faktlar" üzə çıxarılır. Bu cür hallara, daha çox, ədəbi diletantların türk tarixinə həsr etdikləri "əsərlər"də təsadüf edilir.

Hələ keçinməyib, deyəsən. Nəfəsi gəlib-gedir...
Bacıları indidən ağlaşma qurublar: "Beş bacının tək qardaşı vay..." Ağrım ürəklərinə olsun sənin o ağı deməyə hazırlaşmış bacılarının. Neçə ilin xəstəsisən, bu vaxtacan heç birinin yadına düşməmisən. İndi eşidiblər ki, son nəfəsindir, it ilxısı kimi tökülüşüb gəliblər üstünə. Yəqin ki, başqa istəkləri də var bu gülməşəkərlərin.

Bu dünyada ən axmaq şey şərikli bir iş görməkmiş. Mən bunu təzəcə dərk etmişəm. Məsələ burasındadır ki, bizim yeni uşağımız dünyaya gəlib.
Yox ey, söhbət uşağın adqoyma mərasimindən-zaddan getmir. Sözümün canı var? Sən demə, bu uşağın-mənim övladımın dünyaya gəlməsində təkcə mən rol oynamamışam; mənim şərikim, daha dağrusu, şəriklərim də varmış.

Ağsaqqal olmaq da çətin işdir. Gərək gənclərə nümunə olasan. Lazımdır ki, hamıya ağıllı məsləhət verəsən, düzgün yol göstərəsən...
Heç özümün də xəbərim olmadan məni ağsaqqal seçiblər. Bəli, bəli, xeyr, xeyr, özüm-özümü ağsaqqal təyin etməmişəm ki, məni bu vəzifəyə başqaları seçib. Bilirsiz ki, bizdə seçim məsələsi elə-belə, asan iş deyil. Yox, söhbət təkcə ağsaqqal seçkisindən getmir. Elə hər məsələdə bu, belənçikdir. Əgər səni seçirlərsə, deməli, bu, məsləhətdir.

Qardaşım, hər şeyi baş həll edir. Elə mən də başla işləyirəm. Yox, sinəmə döyüb deyə bilmərəm ki, mən hamıdan başlıyam. Allah eləməsin ki, belə bir axmaq xülyaya düşəm. Qətiyyən! Arxayın olun. Hələ başım yerindədir. Amma burası var ki, bu şəhərdə ən çox başla işləyən üç kişi varsa, biri elə mənəm.